การแช่แข็งอสุจิและตัวอ่อนเป็นเทคนิคการเก็บรักษาเซลล์สืบพันธุ์และตัวอ่อนในสภาพแช่แข็ง ซึ่งการแช่แข็งอสุจิจะช่วยให้ผู้ชายสามารถเก็บอสุจิไว้ใช้ได้ในอนาคต ส่วนการแช่แข็งตัวอ่อนจะช่วยเก็บรักษาตัวอ่อนที่ได้จากการทำ IVF เพื่อใช้ในภายหลังได้ และเปิดโอกาสให้คู่สมรสสามารถวางแผนครอบครัวได้อย่างยืดหยุ่นมากขึ้น
เทคโนโลยีในปัจจุบัน ได้รับการพัฒนาให้คู่สมรสสามารถเก็บรักษาตัวอ่อนและอสุจิไว้ใช้ในอนาคต โดยวิธีการแช่แข็ง (Cryopreserve) ด้วยเทคนิคที่เรียกว่า “Vitrification” เป็นวิธีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน เนื่องจากมีผลเสียต่อตัวอ่อนและอสุจิน้อยมาก และให้ผลสำเร็จในการตั้งครรภ์ได้ใกล้เคียงกับการใช้ตัวอ่อนหรืออสุจิที่ไม่ผ่านการแช่แข็ง
เทคโนโลยีการแช่แข็งช่วยให้การวางแผนมีบุตรมีความยืดหยุ่นมากขึ้น โดยสามารถเก็บรักษาอสุจิและตัวอ่อนที่มีคุณภาพไว้ใช้ในช่วงเวลาที่เหมาะสมได้ ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลด้านสุขภาพ การรักษาทางการแพทย์ หรือความพร้อมของครอบครัว
การแช่แข็งด้วยเทคนิค Vitrification ช่วยลดการเกิดผลึกน้ำแข็งภายในเซลล์ ทำให้สามารถรักษาคุณภาพของอสุจิและตัวอ่อนไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเมื่อนำมาใช้ในอนาคต แพทย์สามารถวางแผนการรักษาต่อเนื่องจากสิ่งที่ได้เก็บรักษาไว้ โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มกระบวนการทั้งหมดใหม่ในทุกครั้ง
สำหรับผู้ที่กำลังจะเข้ารับการรักษาบางประเภท เช่น เคมีบำบัด รังสีรักษา หรือการผ่าตัดที่อาจส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์ การเก็บอสุจิหรือตัวอ่อนไว้ล่วงหน้าเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการรักษาโอกาสการมีบุตรในอนาคต
การวางแผนล่วงหน้าช่วยให้แพทย์สามารถประเมินช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเก็บรักษาเซลล์สืบพันธุ์และเลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละบุคคลได้มากขึ้น
ในกระบวนการ IVF หรือ ICSI หากมีตัวอ่อนคุณภาพเหมาะสมมากกว่าจำนวนที่ต้องการย้ายในรอบนั้น ตัวอ่อนส่วนที่เหลือสามารถแช่แข็งเพื่อใช้ในอนาคตได้ ทำให้คู่สมรสมีโอกาสวางแผนการย้ายตัวอ่อนในรอบต่อไป โดยไม่ต้องผ่านการกระตุ้นไข่และเก็บไข่ใหม่ทุกครั้ง
ในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาโดยการทำเด็กหลอดแก้วหรืออิ๊กซี่ หากกระตุ้นไข่ได้เป็นจำนวนมาก ก็มีโอกาสที่จะปฏิสนธิได้ตัวอ่อนในปริมาณที่มากขึ้นตามไปด้วย โดยตัวอ่อนที่คุณภาพดีที่ยังไม่ถูกใช้ในการย้ายเข้าสู่โพรงมดลูกในรอบแรกจึงต้องได้รับการเก็บรักษาไว้โดยการแช่แข็ง และเมื่อต้องการย้ายตัวอ่อนในรอบต่อ ๆ ไปก็สามารถใช้ตัวอ่อนที่แช่แข็งไว้ได้โดยไม่ต้องมาเริ่มกระบวนการใหม่อีกครั้ง
อีกทั้งการแช่แข็งอสุจิยังสามารถใช้ในการเก็บสำรองอสุจิไว้สำหรับใช้ในการปฏิสนธินอกร่างกาย นอกจากนี้ ในกระบวนการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธี IVF และ ICSI ยังเหมาะกับผู้ป่วยที่ไม่สามารถหลั่งอสุจิได้ในวันเก็บไข่ได้ด้วย
โปรแกรมแช่แข็งตัวอ่อนและเซลล์อสุจิ ยังสามารถนำไปใช้ในกรณีอื่น ๆ ที่จำเป็นต้องเก็บเซลล์เหล่านี้ไว้ใช้ในอนาคต เช่น กรณีของผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ยังต้องการมีบุตรในอนาคต หรือต้องเข้ารับการรักษาที่อาจส่งผลเสียต่อการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ ไม่ว่าจะด้วยการผ่าตัด การให้ยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา รวมถึงในกรณีที่ต้องการเก็บตัวอ่อน หรือแช่แข็งไข่และอสุจิไว้เพื่อวางแผนมีบุตรในช่วงเวลาที่เหมาะสม เช่น เมื่อถึงช่วงอายุที่พร้อมสำหรับการสร้างครอบครัว หรือกรณีที่มีฤกษ์การตั้งครรภ์และคลอดในปีมงคล
การเก็บอสุจิ (Sperm cryopreservation) คือ กระบวนการเก็บอสุจิโดยให้ฝ่ายชายช่วยตัวเอง จากนั้นจึงนำอสุจิที่ได้มาแช่แข็งไว้ที่อุณหภูมิต่ำมาก (-196 องศาเซลเซียส) เพื่อให้สามารถนำมาใช้ในกระบวนการทางการแพทย์ เพื่อให้สามารถมีบุตรได้ในอนาคต
ขั้นตอนการเก็บอสุจิ
การเก็บอสุจิเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการวางแผนสำหรับการมีบุตรในอนาคต โดยแพทย์จะสั่งให้งดการหลั่งอสุจิอย่างน้อย 3-7 วัน หลังจากนั้นจะให้หลั่งน้ำเชื้อลงในภาชนะที่สะอาด ก่อนจะเข้าสู่กระบวนการแช่แข็งอสุจิ ในอุณหภูมิ -196 องศาเซลเซียส โดยใช้สาร Cryoprotectant เพื่อรักษาคุณภาพของอสุจิเอาไว้ และเพื่อไม่ให้ได้รับความเสียหายจากอุณหภูมิที่ต่ำเกินไป
อสุจิที่แช่แข็งไว้จะมีอัตราการอยู่รอดมากกว่า 90% และสามารถเก็บไว้ได้นานกว่า 50 ปี โดยยังคงคุณภาพได้เท่ากับวันที่นำออกมาจากร่างกาย
การเก็บและแช่แข็งตัวอ่อน (Embryo cryopreservation) คือ กระบวนการเก็บรักษาตัวอ่อนที่ได้จากการปฏิสนธินอกร่างกาย โดยนำตัวอ่อนมาแช่แข็งด้วยเทคนิคเดียวกับการแช่แข็งอสุจิ ซึ่งมีประโยชน์มากต่อการวางแผนครอบครัว และการรักษาภาวะมีบุตรยาก
ขั้นตอนการเก็บและแช่แข็งตัวอ่อน
การเก็บและแช่แข็งตัวอ่อนเป็นทางเลือกสำหรับคู่สมรสที่ต้องการวางแผนสำหรับการมีบุตรในอนาคต โดยมีขั้นตอนดังนี้
อสุจิสามารถเก็บไว้ได้นานกว่า 50 ปี ส่วนตัวอ่อนสามารถเก็บได้นานหลายปี แต่โดยทั่วไปแพทย์มักแนะนำให้ใช้ภายใน 5-10 ปี เพื่อให้มีโอกาสในการตั้งครรภ์สูงที่สุด
ที่ศูนย์รักษาผู้มีบุตรยาก VFC Center ให้บริการแช่แข็งอสุจิและแช่แข็งตัวอ่อนโดยมีราคาเริ่มต้น 11,000 บาท
อย่างไรก็ตามค่าใช้จ่ายอาจมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นอยู่กับโปรโมชัน และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมอื่น ๆ
อัตราความสำเร็จขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย แต่โดยทั่วไปอสุจิที่ผ่านการแช่แข็งมีอัตราการอยู่รอดมากกว่า 50% โดยตัวอ่อนที่ผ่านการแช่แข็งมีอัตราการฝังตัวใกล้เคียงกับตัวอ่อนสด
จากการศึกษาที่ผ่านมา ไม่พบว่ามีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในเด็กที่เกิดจากอสุจิหรือตัวอ่อนที่ผ่านการแช่แข็ง เมื่อเทียบกับการตั้งครรภ์ตามธรรมชาติ
ไม่มีผลกระทบต่อความสามารถในการมีบุตรตามธรรมชาติในอนาคต การแช่แข็งเป็นเพียงการเก็บรักษาเซลล์สืบพันธุ์หรือตัวอ่อนเท่านั้น