อยากมีลูกต้องเข้าใจ ปัญหาการมีบุตรยากที่พบบ่อยในวัย 30-40 ปี

อยากมีลูกต้องเข้าใจ ปัญหาการมีบุตรยากที่พบบ่อยในวัย 30-40 ปี

Key Takeaway :

ภาวะมีบุตรยากคือการพยายามมีลูกด้วยวิธีธรรมชาติเกิน 1 ปี (หรือ 6 เดือนหากฝ่ายหญิงอายุเกิน 35 ปี) แล้วยังไม่ตั้งครรภ์ ซึ่งเกิดได้จากสาเหตุของทั้งฝ่ายหญิง เช่น ฮอร์โมนผิดปกติ ท่อนำไข่อุดตัน ปัญหาในมดลูก และฝ่ายชาย ซึ่งมักเกิดจากอสุจิอ่อนแอหรือมีจำนวนน้อย โดยความเสี่ยงจะเพิ่มสูงขึ้นตามอายุโดยเฉพาะวัย 30-40 ปี รวมถึงปัจจัยด้านสุขภาพและพฤติกรรม คู่สมรสจึงควรหมั่นสังเกตสัญญาณเตือนภาวะมีบุตรยากที่ไม่ควรมองข้าม ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต นับวันตกไข่ให้แม่นยำ และที่สำคัญที่สุดคือการเข้ารับการตรวจวินิจฉัยพร้อมกันทั้งคู่กับแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์แต่เนิ่น ๆ เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสม ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการสร้างครอบครัวให้สำเร็จได้ตามที่ตั้งใจ

มีคู่สมรสหลาย ๆ คู่ ที่กำลังเผชิญกับสถานการณ์ที่ชวนหนักใจ เพราะเกิดภาวะมีลูกยาก ซึ่งถึงแม้จะอยากมีลูกและพยายามด้วยวิธีธรรมชาติมานาน แต่ก็ยังไม่สามารถมีลูกได้อย่างที่ใจหวัง สำหรับคู่สมรสที่พยายามมีบุตรมาเป็นปีแต่ยังไม่มีสัญญาณใด ๆ เกิดขึ้น มาหาคำตอบเกี่ยวกับความเสี่ยง สัญญาณเตือนภาวะมีบุตรยากที่ไม่ควรมองข้าม และการตรวจหาภาวะมีบุตรยากได้ในบทความนี้

ภาวะมีบุตรยากคืออะไร ?

ภาวะมีบุตรยาก คือ ภาวะที่คู่รักพยายามมีลูกด้วยวิธีธรรมชาติมานานกว่า 1 ปีขึ้นไป (หรือ 6 เดือนสำหรับคู่ที่ฝ่ายหญิงอายุเกิน 35 ปี) แต่ไม่สามารถตั้งครรภ์ได้สำเร็จ โดยอาจมีสาเหตุมาจากความผิดปกติ หรือภาวะสุขภาพของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยองค์การอนามัยโลก หรือ WHO ได้มีการเผยถึงสถิติว่า คู่สมรสที่มีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ โดยที่ไม่มีการคุมกำเนิด สามารถเกิดภาวะมีบุตรยากได้ถึงร้อยละ 15 เลยทีเดียว

ดังนั้น สำหรับคู่สมรสที่มีคำถามว่า คู่รักควรพบแพทย์เมื่อไร หากพยายามมีลูกไม่สำเร็จ แนะนำให้ใช้เกณฑ์เดียวกันเป็นหลัก คือเมื่อพยายามมีลูกด้วยวิธีธรรมชาตินานกว่า 1 ปีขึ้นไป หรือ 6 เดือนกรณีที่ฝ่ายหญิงอายุเกิน 35 ปีแล้ว

ความเสี่ยงภาวะมีบุตรยาก

ภาวะมีลูกยากนั้นสามารถพบได้ในคู่สมรสทุกช่วงอายุ แต่จะพบได้มากขึ้นเรื่อย ๆ ในกลุ่มคู่สมรสที่ฝ่ายหญิงมีอายุมากขึ้น ซึ่งปัญหาการมีบุตรยากที่พบบ่อยในวัย 30-40 ปีมักเกิดจากคุณภาพและปริมาณของไข่จะลดลง โดยความเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยากนั้นจะเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า ในผู้หญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป และเพิ่มเป็น 3 เท่าเมื่อฝ่ายหญิงมีอายุ 40 ปีขึ้นไป

นอกเหนือจากอายุแล้ว สัญญาณเตือนภาวะมีบุตรยากที่ไม่ควรมองข้ามอีกอย่างหนึ่ง ได้แก่ ภาวะสุขภาพบางอย่าง เช่น โรคประจำตัว อย่างโรคหัวใจ เบาหวาน ไทรอยด์ และโรคตับ หรือภาวะน้ำหนักมาก หรือต่ำกว่ามาตรฐาน และเรื่องพันธุกรรมจากคนในครอบครัวที่มีบุตรยาก รวมถึงพฤติกรรมเสี่ยงด้านสุขภาพอย่างการสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และการเสพสารเสพติด ก็มีผลทำให้เกิดความเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยากด้วยเช่นกัน

นัดหมายวางแผนตั้งครรภ์กับแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์

สาเหตุของภาวะมีบุตรยาก

สาเหตุของการมีลูกยาก สามารถเกิดได้จากทั้งฝ่ายชาย ฝ่ายหญิง หรือทั้งสองฝ่าย ซึ่งเกิดได้จากสาเหตุเหล่านี้

สาเหตุมีลูกยากจากฝ่ายหญิง

ปัญหาการมีลูกยากจากความผิดปกติของฝ่ายหญิงที่พบโดยทั่วไป มีดังต่อไปนี้

• ความผิดปกติของฮอร์โมน

ส่งผลต่อการตกไข่และการตั้งครรภ์ เช่น ฮอร์โมนเอสโตรเจน โปรเจสเตอโรน โกนาโดโทรฟิน ฮอร์โมน LH, FSH, CRH, และอื่น ๆ ซึ่งมีสาเหตุมาจากการทำงานของต่อมไทรอยด์ผิดปกติ ภาวะระดับโปรแลคตินในเลือดสูง (Hyperprolactinemia) มีถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS : Polycystic ovarian syndrome) และภาวะไม่ตกไข่เรื้อรัง (Chronic Anovulation)

• ความผิดปกติของท่อนำไข่

เช่น ท่อนำไข่อุดตันท่อนำไข่บวมน้ำ บิดตัว หรือมีเนื้องอกในท่อนำไข่ เนื่องจากความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด หรือเกิดจากการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ภาวะติดเชื้อในครรภ์หลังคลอด รวมถึงการผ่าตัดช่องท้องและอุ้งเชิงกราน

• ความผิดปกติของมดลูก

เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เนื้องอกในมดลูก มดลูกอักเสบ มีติ่งเนื้อหรือก้อนเนื้อในโพรงมดลูก พังผืดในโพรงมดลูก และอื่น ๆ ซึ่งอาจเป็นความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด หรือเคยผ่านการติดเชื้อและมีการอักเสบมาก่อน

• ความผิดปกติบริเวณปากมดลูก

เป็นความผิดปกติที่เป็นมาตั้งแต่กำเนิด หรือเคยมีภาวะปากมดลูกฉีกขาด อักเสบ จนเกิดเป็นพังผืดบริเวณปากมดลูก ซึ่งอาจทำให้อสุจิไม่สามารถเข้าไปผสมกับไข่ได้

สาเหตุมีลูกยากจากฝ่ายชาย

ในส่วนของสาเหตุการมีลูกยากในฝ่ายชาย สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ดังต่อไปนี้

• ความผิดปกติของอสุจิ ได้แก่

• อสุจิไม่แข็งแรง ทำให้ความสามารถในการเคลื่อนที่น้อยกว่าปกติ
• จำนวนอสุจิในน้ำเชื้อน้อยกว่าปกติ
• อสุจิมีรูปร่างผิดปกติทำให้อสุจิไม่สามารถปฏิสนธิกับไข่ได้

• ท่อนำน้ำเชื้ออสุจิตีบตัน เนื่องจากเคยติดเชื้อหรือเกิดการอักเสบ ทำให้อสุจิไม่สามารถเคลื่อนที่ออกมาจากท่อนำน้ำเชื้อได้

• โรคทางพันธุกรรม หรือ ภาวะเจริญพันธุ์บางอย่าง ที่ส่งผลต่อการผลิตอสุจิให้ลดน้อยลง หรืออสุจิไม่มีคุณภาพ

• ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนผิดปกติ ภาวะฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนผิดปกติ ทำให้ผลิตอสุจิที่มีคุณภาพได้ลดน้อยลง

การตรวจหาภาวะมีบุตรยาก

เมื่อสัญญาณเตือนภาวะมีบุตรยากที่ไม่ควรมองข้ามมีหลายประการ การตรวจหาภาวะมีบุตรยากจึงเป็นสิ่งที่คู่สมรสควรทำความเข้าใจตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อช่วยให้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุด ซึ่งวิธีตรวจก็มีอยู่หลากหลาย ได้แก่

การตรวจหาภาวะมีบุตรยากในฝ่ายหญิง

• ประเมินจากความปกติของรอบเดือน
• การตรวจระดับฮอร์โมนต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น เอสโตรเจน, โปรเจสเตอโรน, FSH, LHและ TSH
• การตรวจการตกไข่ด้วยวิธีต่าง ๆ เช่นการตรวจอัลตราซาวนด์
• การตรวจความปกติของท่อนำไข่ด้วยการฉีดสีตรวจท่อนำไข่ หรือการส่องกล้องตรวจท่อนำไข่
• การตรวจความปกติในด้านรูปร่าง เนื้องอก และพังผืดในมดลูก โดยการตรวจอัลตราซาวนด์ หรือการส่องกล้องตรวจมดลูก
• การตรวจหาการติดเชื้อ และความผิดปกติอื่น ๆ ของมดลูก

การตรวจหาภาวะมีบุตรยากในฝ่ายชาย

• การตรวจน้ำเชื้อเพื่อตรวจความสมบูรณ์ จำนวน ความแข็งแรง และรูปร่างของอสุจิ
• การตรวจความปกติของฮอร์โมนเพศชายที่ส่งผลต่อการสร้างอสุจิ
• การตรวจอัณฑะเพื่อหาการติดเชื้อหรือความผิดปกติอื่น ๆ เช่น การมีเส้นเลือดขอดที่อัณฑะ เป็นต้น

ตรวจประเมินภาวะมีบุตรยากที่ VFC Center

คู่รักที่มีลูกยาก อยากมีลูกเร็วต้องทำอย่างไรให้ท้อง ?

• วางแผนตั้งครรภ์ตั้งแต่ในช่วงอายุที่เหมาะสม

การวางแผนตั้งครรภ์ในช่วงอายุที่เหมาะสม ถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้สามารถมีบุตรได้อย่างที่ตั้งใจ โดยเฉพาะผู้หญิง ควรวางแผนมีบุตรก่อนอายุ 35 ปี เนื่องจากภาวะเจริญพันธุ์จะลดลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น การเริ่มวางแผนมีบุตรเร็วจะช่วยลดความเสี่ยงของการมีลูกยากได้

• รู้วิธีนับวันตกไข่

การรู้จักรอบเดือนและช่วงตกไข่ของตัวเองเป็นสิ่งสำคัญ โดยสามารถใช้วิธีนับวันหรือใช้ชุดตรวจ เพื่อระบุวันตกไข่ เนื่องจากการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงนี้จะเพิ่มโอกาสการตั้งครรภ์ได้มากขึ้น

• มีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ

การมีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ แนะนำให้มีเพศสัมพันธ์ทุก 2-3 วัน โดยเฉพาะในช่วง 5 วันก่อนและวันที่ตกไข่ควรมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อยวันเว้นวัน

• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต

สุขภาพที่ดีมีผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ ควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนี้

• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ครบ 5 หมู่
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ครั้งละประมาณ 30 นาที อย่างน้อย 3 วันต่อสัปดาห์
• ลดความเครียด ด้วยการทำสมาธิหรือกิจกรรมผ่อนคลาย
• งดหรือลดการบริโภคคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และบุหรี่

• ปรึกษาแพทย์

หากพยายามมีบุตรมานานกว่า 1 ปีแล้วยังไม่สำเร็จ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม แต่ในบางกรณีที่ฝ่ายหญิงอายุมากกว่า 40 ปี หรือ เคยผ่าตัดรังไข่หรือท่อนำไข่ หรือมีความเสี่ยงอื่น เช่นภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัยควรรีบเข้ามาปรึกษาทันที โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ครบ 1 ปี เพื่อให้แพทย์ช่วยวางแผนการรักษาในการมีบุตร โดยแพทย์อาจแนะนำการรักษาต่าง ๆ เช่น การกินยากระตุ้นการตกไข่ หรือเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์อื่น ๆ

ตรวจหาและรักษาภาวะมีลูกยากโดยแพทย์เฉพาะทางที่ VFC Center

สำหรับคู่รักที่กำลังเผชิญหน้ากับภาวะมีลูกยากจากสาเหตุต่าง ๆ และอยากมีลูก สามารถเข้ามาปรึกษาได้ที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V Fertility Center) เราพร้อมให้บริการโดยสูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ครอบคลุมทั้งการให้คำปรึกษา ตรวจวินิจฉัย และให้การรักษาคู่สมรสที่เผชิญปัญหามีบุตรยาก รวมถึงคู่สมรสที่ต้องการวางแผนมีลูกน้อยอย่างปลอดภัย

 

บทความโดย แพทย์วนากานต์ สิงหเสนา

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ ได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline : 082-903-2035

LINE Official : @vfccenter

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะมีบุตรยาก (FAQs)