Microfluidics Chip เทคโนโลยีคัดเลือกอสุจิที่ช่วยเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI)

Microfluidics Chip เทคโนโลยีคัดเลือกอสุจิที่ช่วยเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI)

ในการรักษาภาวะมีบุตรยาก ไม่ว่าจะเป็นการฉีดเชื้อเข้าสู่โพรงมดลูก (IUI: Intrauterine Insemination) หรือการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธีอิ๊กซี่ (ICSI: Intracytoplasmic Sperm Injection) หลายคนมักให้ความสำคัญกับ  “คุณภาพของไข่” เป็นหลัก แต่ในความเป็นจริง “คุณภาพของอสุจิ” ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน และเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อโอกาสความสำเร็จของการรักษา หลายคนอาจเข้าใจว่า หากผลตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อ (Semen Analysis) อยู่ในเกณฑ์ปกติ ทั้งด้านจำนวน การเคลื่อนไหว และรูปร่าง ก็เพียงพอต่อการตั้งครรภ์แล้ว แต่ในความเป็นจริง อสุจิยังมีคุณภาพในระดับที่มองไม่เห็นด้วยการตรวจทั่วไป เช่น ความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรม (DNA) ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิสนธิ การเจริญเติบโตของตัวอ่อน รวมถึงโอกาสการฝังตัวและการตั้งครรภ์ ด้วยเหตุนี้ จึงมีการนำเทคโนโลยี Microfluidic Sperm Sorting (MSS) มาใช้เพื่อคัดเลือกอสุจิก่อนเข้าสู่กระบวนการรักษา โดยใช้ Microfluidic Chip ที่ออกแบบให้เลียนแบบกระบวนการคัดเลือกอสุจิตามธรรมชาติภายในระบบสืบพันธุ์ของฝ่ายหญิง หลักการทำงานคือ อสุจิจะต้องว่ายผ่านช่องทางขนาดเล็กภายในชิป ทำให้อสุจิที่เคลื่อนไหวได้ดี แข็งแรง และมีรูปร่างสมบูรณ์ สามารถผ่านไปได้ ขณะที่อสุจิที่เคลื่อนไหวผิดปกติ รูปร่างไม่สมบูรณ์ หรือไม่มีชีวิต จะไม่สามารถผ่านได้ ผลลัพธ์คือ ได้อสุจิที่มีคุณภาพสูงขึ้น ทั้งในด้านการเคลื่อนไหวและความสมบูรณ์ของโครงสร้าง อีกทั้งยังมีแนวโน้มช่วยลดความเสียหายของสารพันธุกรรม (DNA Fragmentation) ซึ่งอาจส่งผลดีต่อคุณภาพของตัวอ่อน และช่วยเพิ่มโอกาสความสำเร็จของการรักษาด้วย IUI หรือ ICSI ในผู้ป่วยบางราย 

Microfluidics Chip คืออะไร?

Microfluidic Chip เป็นอุปกรณ์ที่ออกแบบให้มีช่องทางขนาดเล็กระดับไมโครเมตร เพื่อใช้ในการคัดเลือกอสุจิด้วยเทคนิค Microfluidic Sperm Sorting (MSS) โดยอาศัยความสามารถในการเคลื่อนที่ตามธรรมชาติของอสุจิให้ว่ายผ่านช่องทางภายในชิป แทนการใช้การปั่นเหวี่ยง (Centrifugation) ซึ่งเป็นวิธีเตรียมอสุจิที่ใช้กันมาอย่างยาวนาน ข้อดีของเทคโนโลยีนี้คือ ช่วยคัดเลือกอสุจิที่แข็งแรงและเคลื่อนไหวได้ดี โดยไม่ต้องผ่านแรงปั่นเหวี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อเซลล์อสุจิ เพราะการปั่นเหวี่ยงหลายครั้งอาจกระตุ้นให้เกิดสารอนุมูลอิสระ (Reactive Oxygen Species; ROS) มากขึ้น ซึ่งอาจทำลายเยื่อหุ้มเซลล์และเพิ่มความเสียหายต่อสารพันธุกรรม (DNA) ของอสุจิได้ Microfluidic Chip จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อลดผลกระทบจากขั้นตอนดังกล่าว ช่วยรักษาคุณภาพของอสุจิระหว่างการเตรียมตัวอย่าง และเพิ่มโอกาสในการคัดเลือกอสุจิที่มีความสมบูรณ์มากขึ้นก่อนเข้าสู่กระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยาก

หลักการทำงานของ Microfluidic Chip คือการใช้ช่องทางขนาดเล็กภายในชิปเป็นเสมือนระบบคัดเลือกอสุจิตามธรรมชาติ อสุจิที่แข็งแรง เคลื่อนไหวได้ดี (High Motility) และมีรูปร่างปกติ (Normal Morphology) จะสามารถว่ายผ่านช่องทางเหล่านี้ได้ ขณะที่อสุจิที่เคลื่อนไหวผิดปกติ รูปร่างไม่สมบูรณ์ หรือไม่มีชีวิต จะไม่สามารถผ่านได้ ด้วยกระบวนการคัดเลือกนี้ จึงช่วยให้ได้อสุจิที่มีคุณภาพสูงขึ้น และมีแนวโน้มพบอสุจิที่มีความเสียหายของสารพันธุกรรม (DNA Fragmentation) น้อยลง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการปฏิสนธิ การพัฒนาของตัวอ่อน และโอกาสในการตั้งครรภ์ อสุจิที่ผ่านการคัดเลือกด้วย Microfluidic Chip จึงเหมาะสำหรับนำไปใช้ในกระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยาก เช่น การฉีดเชื้อเข้าสู่โพรงมดลูก (IUI) และการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธีอิ๊กซี่ (ICSI)

Microfluidics Chip แตกต่างจากการคัดเลือกอสุจิแบบเดิมอย่างไร?

การเตรียมอสุจิด้วยวิธีมาตรฐานดั้งเดิม โดยทั่วไปอาศัยกระบวนการปั่นเหวี่ยง เพื่อแยกอสุจิออกจากน้ำอสุจิและเซลล์อื่น ๆ ก่อนนำไปใช้ในการรักษา แม้ว่าวิธีนี้จะมีประสิทธิภาพ แต่การปั่นเหวี่ยงหลายครั้งอาจทำให้เกิดสารอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจส่งผลต่อเยื่อหุ้มเซลล์และเพิ่มความเสียหายของสารพันธุกรรม (DNA integrity) ในอสุจิได้ เทคโนโลยี Microfluidic Chip จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อแก้ไขข้อจำกัดดังกล่าว โดยไม่ต้องอาศัยการปั่นเหวี่ยง แต่ใช้หลักการคัดเลือกอสุจิจากความสามารถในการเคลื่อนที่ตามธรรมชาติ ผ่านช่องทางขนาดเล็กภายในชิป ซึ่งเลียนแบบสภาพแวดล้อมของระบบสืบพันธุ์เพศหญิงได้ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากกว่า ผลลัพธ์ที่ได้จึงไม่เพียงช่วยลดความเครียดระดับเซลล์ (cellular stress) แต่ยังช่วยปกป้องอสุจิจากความเสียหายของสารพันธุกรรมในระหว่างกระบวนการเตรียมตัวอย่าง ส่งผลให้ได้กลุ่มอสุจิที่มีคุณภาพสูง มีความสมบูรณ์ของ DNA มากขึ้น และอาจส่งผลต่อโอกาสความสำเร็จของการรักษา

ข้อดีของเทคโนโลยี Microfluidics Chip

Microfluidics Chip เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยคัดเลือกอสุจิอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยมีข้อดีหลายด้าน ทั้งในขั้นตอนการเตรียมอสุจิและผลลัพธ์ที่อาจส่งเสริมความสำเร็จของการรักษาภาวะมีบุตรยาก ดังนี้

• ช่วยคัดเลือกอสุจิที่มีความเสียหายของสารพันธุกรรมต่ำ (Low DNA Fragmentation) ทำให้ได้อสุจิที่มีความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรมมากขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการปฏิสนธิ การพัฒนาของตัวอ่อน และโอกาสความสำเร็จของการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI)
• ช่วยลดการปนเปื้อนของเซลล์อักเสบและเศษเซลล์ ด้วยการคัดเลือกอสุจิตามความสามารถในการเคลื่อนที่ จึงช่วยลดการปะปนของเซลล์อักเสบ (Leukocytes) และเศษเซลล์ ซึ่งอาจเป็นแหล่งของการเกิดภาวะเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress)
• อาจช่วยลดภาวะเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) เนื่องจากไม่ต้องผ่านการปั่นเหวี่ยง (Centrifugation) หลายขั้นตอน จึงอาจช่วยลดการเกิด Reactive Oxygen Species; ROS ได้
• ช่วยเพิ่มสัดส่วนอสุจิที่แข็งแรงและเคลื่อนไหวได้ดี เพิ่มสัดส่วนอสุจิที่มีการเคลื่อนไหวดีและมีรูปร่างปกติ ซึ่งเหมาะสำหรับนำไปใช้ในการรักษาภาวะมีบุตรยาก เช่น IUI และ ICSI

เทคโนโลยี Microfluidics Chip เหมาะสำหรับใครบ้าง?

Microfluidics Chip ถือเป็นทางเลือกที่เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อคุณภาพอสุจิ เช่น

• ผู้ที่มีค่าความเสียหายของสารพันธุกรรมอสุจิสูง ( High DNA Fragmentation Index: DFI)
• ผู้ที่ตรวจพบว่าอสุจิมีความเสียหายของสารพันธุกรรมในระดับสูง ซึ่งอาจส่งผลต่อการปฏิสนธิ การพัฒนาของตัวอ่อน และผลลัพธ์ของการรักษา
• คู่สมรสที่เคยรักษาภาวะมีบุตรยากแล้วไม่ประสบความสำเร็จ เช่น เคยทำ IUI หรือ ICSI แต่มีอัตราการปฏิสนธิต่ำ ตัวอ่อนพัฒนาได้ไม่ดี หรือหยุดการเจริญเติบโตระหว่างการเพาะเลี้ยง
• คู่สมรสที่มีประวัติแท้งซ้ำ โดยเฉพาะในกรณีที่ไม่พบสาเหตุจากฝ่ายหญิง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรมในอสุจิ
• ฝ่ายชายที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) เช่น ผู้ที่มีอายุมาก สูบบุหรี่ หรือมีพฤติกรรมและปัจจัยที่อาจเพิ่มการเกิดสารอนุมูลอิสระในระบบสืบพันธุ์
• คู่สมรสที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพในการคัดเลือกอสุจิก่อนทำ IUI หรือ ICSI

แม้ผลตรวจน้ำเชื้อจะอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่ผู้ที่ต้องการใช้เทคโนโลยีเสริมเพื่อคัดเลือกอสุจิที่มีคุณภาพมากขึ้น ก็สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมในการใช้ Microfluidics Chip ได้

เทคโนโลยี Microfluidics Chip ช่วยเพิ่มโอกาสการสำเร็จของการทำ ICSI ได้อย่างไร?

เทคโนโลยี Microfluidic Chip เป็นนวัตกรรมที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการคัดเลือกอสุจิก่อนเข้าสู่กระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยาก โดยอาศัยหลักการเลียนแบบการคัดเลือกอสุจิตามธรรมชาติ เพื่อคัดแยกอสุจิที่เคลื่อนไหวได้ดีและมีความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรมมากขึ้น ทำให้ได้อสุจิที่มีคุณภาพเหมาะสำหรับนำไปใช้ในการฉีดเชื้อเข้าสู่โพรงมดลูก (IUI) และการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธีอิ๊กซี่ (ICSI)

ในการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธีอิ๊กซี่ (ICSI) นักเพาะเลี้ยงตัวอ่อนจะต้องคัดเลือกอสุจิเพียง 1 ตัว เพื่อฉีดเข้าสู่เซลล์ไข่โดยตรง ดังนั้นการมีอสุจิที่ผ่านการคัดเลือกและมีคุณภาพดีตั้งแต่ต้น จึงช่วยให้สามารถเลือกอสุจิที่มีศักยภาพและเหมาะสมต่อการปฏิสนธิได้มากขึ้น Microfluidic Chip จึงเป็นอีกหนึ่งเทคโนโลยีที่ช่วยสนับสนุนขั้นตอนนี้ โดยช่วยคัดเลือกอสุจิที่มีการเคลื่อนไหวดีและมีความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรมมากขึ้นก่อนเข้าสู่กระบวนการรักษา นอกจากนี้ เทคโนโลยีนี้ยังสามารถนำมาใช้ในการเตรียมอสุจิสำหรับการฉีดเชื้อเข้าสู่โพรงมดลูก (IUI) เพื่อช่วยเพิ่มคุณภาพของตัวอย่างอสุจิที่ใช้ในการรักษา

การคัดเลือกอสุจิที่มีคุณภาพเป็นอีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญในการรักษาภาวะมีบุตรยาก เพราะนอกจากจำนวนและการเคลื่อนไหวของอสุจิแล้ว ความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรม ก็เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิสนธิ การพัฒนาของตัวอ่อน และผลลัพธ์ของการรักษา สำหรับผู้ที่มีปัญหาคุณภาพอสุจิมีค่า DNA Fragmentation สูง หรือเคยรักษาภาวะมีบุตรยากแล้วไม่ประสบความสำเร็จ การใช้ Microfluididcs chip อาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยคัดเลือกอสุจิที่มีคุณภาพมากขึ้นก่อนเข้าสู่กระบวนการรักษา ไม่ว่าจะเป็นการฉีดเชื้อเข้าสู่โพรงมดลูก (IUI) หรือการทำเด็กหลอดแก้วด้วยวิธีอิ๊กซี่ (ICSI)

ที่ VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร  (V-Fertility Center) เราพร้อมให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล โดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ผสานกับเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพื่อคัดเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับปัญหาของแต่ละคู่สมรส และเพิ่มโอกาสในการมีบุตรอย่างมีประสิทธิภาพ

บทความโดย พญ.ศรมน ทรงวีรธรรม

สูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ ได้ที่ 

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร 

Hotline: 082-903-2035 

LINE Official: @vfccenter

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

พญ.ศรมน ทรงวีรธรรม

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสูติ-นรีเวชวิทยาและเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์