รู้จัก 3 สาเหตุของความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ทำให้มีลูกยาก

รู้จัก 3 สาเหตุของความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ทำให้มีลูกยาก

Key Takeaway :

ปัญหาความผิดปกติในโพรงมดลูกทำให้มีลูกยากได้จริง เพราะมดลูกคือบ้านหลังแรกที่ตัวอ่อนต้องฝังตัว คุณแม่จึงควรเข้ารับการตรวจร่างกาย เพื่อดูความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูกหนา โดยเกณฑ์ที่เหมาะสมคือ 8-14 มม. หากพบความผิดปกติ แพทย์จะทำการตรวจประเมินเพิ่มเติมเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายกรณี โดยเฉพาะในคนที่เตรียมทำเด็กหลอดแก้ว การตรวจโพรงมดลูกก่อนทำ ICSI ถือว่าเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ให้สูงขึ้น

รู้หรือไม่ หนึ่งในสาเหตุที่ลดโอกาสการตั้งครรภ์ของผู้หญิงเกิดจากปัญหาที่ซ่อนอยู่ภายในมดลูก ซึ่งหลายคนอาจยังไม่ทราบว่าความผิดปกติในโพรงมดลูกทำให้มีลูกยากได้มากกว่าที่คิด ดังนั้น นอกจากการสังเกตตัวเองอย่างเป็นประจำแล้ว การตรวจร่างกายทุกปีก็จะช่วยประเมินความเสี่ยงและหาสาเหตุที่แท้จริงได้ด้วยเช่นกัน

ในบทความนี้ เราได้ทำการรวบรวมโรคที่เกิดในโพรงมดลูก พร้อมบอกสาเหตุ อาการ และวิธีป้องกัน ให้กับผู้ที่กำลังเตรียมตัวเป็นคุณแม่ได้ตระหนักและเห็นถึงความสำคัญ จะได้เตรียมรับมือและวางแผนตั้งครรภ์ได้อย่างมั่นใจ

ประเมินภาวะมีบุตรยากและความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ VFC Center 

ความสำคัญของ “โพรงมดลูก”

โพรงมดลูกเป็นหนึ่งในอวัยวะสำคัญที่ต้องได้รับการตรวจเช็ก เพื่อประเมินภาวะมีบุตรยาก เนื่องจากมีหน้าที่ที่คอยรับการฝังตัวของตัวอ่อน เพราะฉะนั้นความสมบูรณ์ของผนังมดลูก รวมถึงความหนาของเนื้อเยื่อส่งผลโดยตรงต่อการตั้งครรภ์ที่ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ

เยื่อบุโพรงมดลูกที่ดีควรเป็นอย่างไร ?

โดยทั่วไป เยื่อบุโพรงมดลูกจะมีความหนาบางไม่เท่ากันในช่วงเวลา 1 เดือน ด้วยกลไกของร่างกายที่จะเปลี่ยนไปในแต่ละช่วง กล่าวคือ ในช่วงก่อนการมีประจำเดือน ฮอร์โมนเพศหญิงจากรังไข่จะกระตุ้นให้เยื่อบุภายในเจริญเติบโต และมีความหนาเพิ่มมากขึ้น เพื่อรองรับกับการฝังตัวหลังมีการปฏิสนธิของไข่และอสุจิ ในขณะเดียวกันหากไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น เยื่อบุโพรงมดลูกก็จะลอกตัว จนเกิดเป็นประจำเดือนที่ขับออกมาจากร่างกาย

แต่คำถามสำคัญคือ เยื่อบุโพรงมดลูกหนาเท่าไรถึงพร้อมฝังตัว ? สำหรับความหนาที่เหมาะสมต่อการฝังตัวของตัวอ่อนจะอยู่ที่ 8 – 14 มิลลิเมตร และควรมีการเรียงตัวของชั้นเยื่อบุที่สวยงาม แต่หากเยื่อบุโพรงมดลูกมีความหนาที่น้อยหรือมากกว่านี้ อาจเกิดจากความผิดปกติของการมีประจำเดือน เช่น ประจำเดือนมาช้า มามากจนผิดปกติ หรือมีอาการเลือดออกกะปริดกะปรอยทางช่องคลอด ซึ่งหากคุณแม่พบว่าตัวเองมีความผิดปกติเหล่านี้และอยู่ในช่วงเตรียมตัวตั้งครรภ์ ควรรีบเข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยากโดยทันที เพื่อป้องกันความผิดปกติในโพรงมดลูกทำให้มีลูกยาก หรือไปขัดขวางการมีบุตรในอนาคต

โรคและความผิดปกติในโพรงมดลูกทำให้มีลูกยาก มีอะไรบ้าง ?

ภาวะโพรงมดลูกอักเสบ

เป็นหนึ่งในความผิดปกติของโพรงมดลูกที่พบได้บ่อยในการตรวจหาสาเหตุมีลูกยาก โดยภาวะความอักเสบที่เกิดขึ้น มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อแบคทีเรียในเยื่อบุโพรงมดลูก ซึ่งส่วนมากจะลุกลามมาตั้งแต่ช่องคลอด หรือบริเวณปากมดลูกจนเข้าไปสู่ภายใน ซึ่งภาวะดังกล่าวนี้ สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกวัย แต่จะพบได้ในวัยเจริญพันธุ์สูงกว่าวัยอื่น ๆ

• สาเหตุ 
  • มีฮอร์โมนเอสโตรเจน หรือโปรเจสเตอโรนสูงเกินไป
  • มีเชื้อแบคทีเรียไม่ดีในร่างกาย
  • แพ้สารเคมีในถุงยาง หรือผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นและล้างช่องคลอด
• อาการ
  • ปวดท้องน้อย ปวดช่องคลอด รวมถึงปวดหลัง
  • เลือดออกจากช่องคลอด หรือเลือดออกขณะมีเพศสัมพันธ์
  • มีตกขาวสีขาวหรือเทาจำนวนมาก อาจมีกลิ่นร่วมด้วย
• วิธีป้องกัน
  • หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ระคายเคือง หากจำเป็นต้องใช้ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลาก หรือปรึกษาแพทย์เมื่อต้องใช้งาน
  • ใช้ถุงอนามัยทุกครั้ง และปฏิเสธการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีหนองบริเวณอวัยวะเพศ
  • สำหรับผู้ป่วยเบาหวานต้องควบคุมน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

เป็นภาวะความผิดปกติของเนื้อเยื่อที่มีลักษณะคล้ายกับเยื่อบุโพรงมดลูก แต่เจริญเติบโตอยู่ผิดที่ผิดทาง โดยมักจะพบได้ที่รังไข่ ท่อนำไข่ รวมไปถึงลำไส้ หรือผนังด้านนอกของมดลูก ถึงแม้ว่าบางคนจะไม่มีอาการ แต่ก็ถือว่าเป็นสาเหตุที่ลดโอกาสในการตั้งครรภ์ ดังนั้น ถ้าเข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยากแล้วตรวจพบ จะต้องรีบทำการรักษาโดยทันที เพื่อเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ในอนาคต

• สาเหตุ
  • การไหลย้อนของประจำเดือน จนทำให้เกิดการฝังตัวในบริเวณที่ผิดปกติ
  • ความผิดปกติของกลไกในการจัดการเซลล์ ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหลุดไปฝังตามจุดอื่น ๆ
  • ปัจจัยด้านพันธุกรรมจากคนในครอบครัวที่มีประวัติเกี่ยวกับโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
• อาการ
  • มีอาการปวดประจำเดือนที่รุนแรงผิดปกติ
  • อาการปวดท้องน้อย โดยสังเกตได้จากความเจ็บปวดแบบลึก ๆ ขณะมีเพศสัมพันธ์
  • อาการปวดท้องน้อยแบบเรื้อรังนานกว่า 6 เดือน
  • มีเลือดออกผิดปกติจากช่องคลอด
• วิธีป้องกัน
  • ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการป้องกันการเกิดโรคที่ได้ผลอย่างแน่นอน ดังนั้นหากมีอาการที่น่าสงสัย โดยเฉพาะอาการปวดประจำเดือน ควรรีบปรึกษาสูตินรีแพทย์ เพื่อจะได้รับการวินิจฉัยและรักษาโรคต่อไป

โรคเนื้องอกในโพรงมดลูก

โรคเนื้องอกในโพรงมดลูกเกิดจากการเจริญเติบโตของเซลล์กล้ามเนื้อมดลูกที่ผิดปกติ โดยจะเกิดได้ทั้งด้านนอกของผนังมดลูก และภายในโพรงมดลูก ซึ่งรูปแบบของเนื้องอกจะแบ่งออกได้ทั้งหมด 2 ชนิด คือชนิดธรรมดา และชนิดที่เป็นมะเร็ง แต่ส่วนมากเนื้องอกที่พบในบริเวณมดลูกหลังจากประเมินภาวะมีบุตรยาก จะเป็นชนิดธรรมดาไม่อันตราย

• สาเหตุ
  • อาจเกิดจากความผิดปกติของฮอร์โมนเอสโตรเจน
  • การโตของเซลล์กล้ามเนื้อมดลูกที่ผิดปกติ
  • ปัจจุบันยังหาสาเหตุที่แท้จริงได้ไม่ชัดเจน
• อาการ
  • มีอาการปวดท้องน้อย ปวดประจำเดือนรุนแรง
  • ในช่วงที่มีประจำเดือน จะมีเลือดออกมามากผิดปกติ
  • ปวดปัสสาวะบ่อย
  • มีอาการท้องผูก
  • มีโอกาสแท้งบุตรได้ง่าย
  • อาจคลำพบก้อนที่ท้องได้ด้วยตนเอง
• วิธีป้องกัน
  • ออกกำลังกายเป็นประจำ ควบคุมน้ำหนัก
  • หมั่นสังเกตตัวเองว่ามีอาการผิดปกติอะไรบ้าง เป็นต้น
  • ตรวจร่างกายประจำปี ตรวจภายใน อัลตราซาวนด์

ทำไมต้อง ตรวจโพรงมดลูกก่อนทำ ICSI ?

ในยุคปัจจุบันที่เทคโนโลยีเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ก้าวหน้าไปมาก มาตรฐานการรักษาในปัจจุบัน จึงให้ความสำคัญกับความสมบูรณ์ของมดลูกเพื่อให้พร้อมต่อการตั้งครรภ์ สำหรับคู่สมรสที่ตัดสินใจทำเด็กหลอดแก้ว แพทย์จะแนะนำให้ตรวจโพรงมดลูกก่อนทำ ICSI เสมอ โดยอาจใช้การส่องกล้องโพรงมดลูก (Hysteroscopy) หรืออัลตราซาวนด์ 3 มิติ เพื่อวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในอย่างละเอียด

การตรวจโพรงมดลูกก่อนทำ ICSI จะช่วยให้แพทย์เห็นถึงความผิดปกติบางประการ เช่น ติ่งเนื้อขนาดเล็ก พังผืด หรือการอักเสบในบางจุด และสามารถหาวิธีแก้ไขเพื่อปรับสภาพโพรงมดลูกให้สมบูรณ์ก่อนทำการย้ายตัวอ่อน เป็นการช่วยเพิ่มอัตราความสำเร็จในการตั้งครรภ์ ทั้งยังเป็นกระบวนการที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ทำให้มีลูกยาก อีกทั้งยังช่วยให้ตัวอ่อนสามารถฝังตัวได้อย่างสมบูรณ์และนำไปสู่การตั้งครรภ์ในที่สุด

ประเมินภาวะมีบุตรยากและความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ VFC Center

วิธีเตรียมความพร้อมให้มดลูกแข็งแรง

• ใส่ใจเรื่องอาหาร ต้องทานให้ตรงเวลา และครบ 5 หมู่ เน้นผักและผลไม้ โปรตีนจากสัตว์ที่ไม่ติดมัน หรือโปรตีนจากพืชจำพวกถั่ว พร้อมลดน้ำตาลให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
• ลดความเครียด หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่พบได้บ่อย ๆ จากการตรวจหาสาเหตุมีลูกยาก เพราะความเครียดจะทำให้การทำงานของฮอร์โมนระบบเจริญพันธุ์ทำงานลดลง
• รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ไม่มากหรือน้อยเกินไป เพราะจะส่งผลโดยตรงกับระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน และโปรเจสเตอโรนทำงานผิดปกติ
• ปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจร่างกาย อาจใช้วิธีอัลตราซาวนด์หรือส่องกล้อง เพื่อตรวจสภาพผนังมดลูก รังไข่ หรือตรวจสอบเพิ่มเติมในหลายกรณี ๆ เช่น การตรวจหาสาเหตุมีลูกยาก หรือการเตรียมตัวก่อนย้ายตัวอ่อนเข้าสู่โพรงมดลูก เป็นต้น

สำหรับคุณแม่มือใหม่ท่านใดที่กำลังวางแผนตั้งครรภ์ และต้องการเข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยาก พร้อมตรวจหาอาการ และรักษาโรคในโพรงมดลูก สามารถเข้ามาปรึกษาได้ที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V Fertility Center) ภายใต้การดูแลโดยแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ในทุกขั้นตอน พร้อมช่วยดูแลให้คุณแม่มือใหม่ประสบความสำเร็จในการตั้งครรภ์

บทความโดย แพทย์วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline: 082-903-2035

LINE Official: @vfccenter

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับความผิดปกติในโพรงมดลูกที่ส่งผลต่อการตั้งครรภ์ (FAQs)

นพ.วรวัฒน์ ศิริปุณย์

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสูติ-นรีเวชวิทยาและเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์